महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत (MPSC) गट-ब (Group B) आणि गट-क (Group C) संवर्गातील विविध अराजपत्रित (Non-Gazetted) पदांसाठी ही संयुक्त परीक्षा घेतली जाते. यालाच सामान्यतः ‘MPSC Combine’ परीक्षा म्हणून ओळखले जाते.
एमपीएससी संयुक्त परीक्षा म्हणजे गट-ब आणि गट-क संवर्गातील अनेक पदांसाठी एकच सामायिक पूर्व परीक्षा (Common Preliminary Examination) आयोजित केली जाते. पूर्व परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर, प्रत्येक पदासाठी स्वतंत्र मुख्य परीक्षा (Separate Mains Examination) घेतली जाते.
संयुक्त पूर्व परीक्षेत समाविष्ट असणारी महत्त्वाची पदे:
संयुक्त परीक्षा खालीलप्रमाणे टप्प्यांमध्ये घेतली जाते:
पूर्व परीक्षेचा अभ्यासक्रम (Syllabus):
चालू घडामोडी: जागतिक तसेच महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या चालू घडामोडी.
नागरिकशास्त्र (Polity): भारताचे संविधान, राज्यव्यवस्था, पंचायती राज.
इतिहास: आधुनिक भारताचा (विशेषतः महाराष्ट्राचा) इतिहास.
भूगोल: महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (मुख्यतः प्राकृतिक, सामाजिक व आर्थिक).
अर्थव्यवस्था (Economics): भारतीय अर्थव्यवस्था, राष्ट्रीय उत्पन्न, शेती, उद्योग, बँकिंग.
सामान्य विज्ञान: भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र आणि आरोग्यशास्त्र.
बुद्धिमत्ता चाचणी व अंकगणित: सामान्य बुद्धिमत्ता व अंकगणितीय कौशल्ये.
पूर्व परीक्षेत उत्तीर्ण झालेल्या उमेदवारांना त्यांच्या पसंतीनुसार (Preference) आणि उपलब्धतेनुसार संबंधित पदांच्या मुख्य परीक्षेसाठी अर्ज करावा लागतो.
नकारात्मक गुण: मुख्य परीक्षेत देखील १/४ (२५%) नकारात्मक गुणांकन पद्धत लागू असते.
पेपर २: प्रत्येक पदासाठी (उदा. PSI, STI, ASO, Tax Assistant, Clerk-Typist) या पेपरचा अभ्यासक्रम स्वतंत्र असतो.
मुख्य परीक्षेत उत्तीर्ण झालेल्या उमेदवारांसाठी पुढील टप्पे लागू होतात:
पोलीस उपनिरीक्षक (PSI) पदासाठी:
शारीरिक चाचणी (Physical Test): १०० गुण.
मुलाखत (Interview): ४० गुण.
अंतिम निवड मुख्य परीक्षा, शारीरिक चाचणी आणि मुलाखत या तिघांच्या गुणांवर आधारित असते.
इतर पदांसाठी (ASO, STI, Tax Assistant, Clerk-Typist, etc.):
या पदांसाठी केवळ मुख्य परीक्षेतील गुणांच्या आधारावर अंतिम निवड केली जाते (शारीरिक चाचणी/मुलाखत नसते).
शैक्षणिक पात्रता: मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची पदवी (Degree) किंवा तत्सम अर्हता.
पदवीच्या शेवटच्या वर्षात असलेले विद्यार्थी पूर्व परीक्षा देऊ शकतात.
वयोमर्यादा:
किमान वय साधारणपणे १९ वर्षे (PSI साठी), इतर पदांसाठी १८ वर्षे असू शकते.
कमाल वयोमर्यादा (Open/General) साधारणपणे ३८ वर्षे असते. मागासवर्गीय (OBC, SC/ST) उमेदवारांसाठी शासनाच्या नियमांनुसार सवलत लागू असते (साधारणपणे ४३ वर्षांपर्यंत).
शारीरिक पात्रता (फक्त PSI पदासाठी):
पुरुष: उंची किमान १६५ सें.मी., छाती न फुगवता ७९ सें.मी. (किमान ५ सें.मी. फुगवण्याची क्षमता).
महिला: उंची किमान १५७ सें.मी.
अभ्यासक्रम विश्लेषण: आयोगाच्या अधिकृत जाहिरातीतून नवीन आणि सुधारित अभ्यासक्रम काळजीपूर्वक वाचा.
मूलभूत पुस्तके: शालेय पाठ्यपुस्तके (६वी ते १२वी) आणि प्रमाणित संदर्भ पुस्तके यांचा अभ्यास करा.
नियमित सराव: दररोजच्या अभ्यासात चालू घडामोडी आणि गणित/बुद्धिमत्ता चाचणीच्या सरावाचा समावेश करा.
मागील प्रश्नपत्रिका: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका सोडवल्याने परीक्षेच्या पद्धतीची आणि प्रश्नांच्या स्वरूपाची कल्पना येते.
नोट्स (Notes): स्वतःच्या हाताने नोट्स तयार करणे उजळणीसाठी सोपे ठरते.
आमचे उद्दिष्ट स्पष्ट आहे: महाराष्ट्रातील MPSC, तलाठी भरती, पोलीस भरती, SSC, रेल्वे भरती आणि इतर सर्व सरळसेवा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्याला त्याच्या मातृभाषेत म्हणजेच मराठीमध्ये उच्च दर्जाचे, अचूक आणि अद्ययावत अभ्यास साहित्य एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून देणे.