(Institute of Banking Personnel Selection)
IBPS प्रामुख्याने खालील चार महत्त्वाच्या परीक्षा दरवर्षी आयोजित करते:
| परीक्षेचे नाव | पदाचे नाव | निवड प्रक्रियेचे टप्पे |
| IBPS PO | प्रोबेशनरी ऑफिसर (Probationary Officer – PO) / मॅनेजमेंट ट्रेनी (MT) | पूर्व परीक्षा → मुख्य परीक्षा → मुलाखत |
| IBPS Clerk | लिपिक (Clerical Cadre) / ग्राहक सेवा सहायक (Customer Service Associate) | पूर्व परीक्षा → मुख्य परीक्षा |
| IBPS SO | स्पेशालिस्ट ऑफिसर (Specialist Officer – SO) (उदा. IT ऑफिसर, लॉ ऑफिसर) | पूर्व परीक्षा → मुख्य परीक्षा (व्यावसायिक ज्ञान) → मुलाखत |
| IBPS RRB | प्रादेशिक ग्रामीण बँकांमधील (RRB) अधिकारी (Officer) आणि कार्यालयीन सहायक (Office Assistant) | पदानुसार बदलते (RRB Officer साठी: पूर्व → मुख्य → मुलाखत; RRB Office Assistant साठी: पूर्व → मुख्य) |
प्रत्येक परीक्षेसाठी वयोमर्यादा आणि शैक्षणिक पात्रता थोडी वेगळी असते, पण सामान्यतः खालीलप्रमाणे निकष लागू होतात:
| निकष | IBPS PO | IBPS Clerk |
| शैक्षणिक पात्रता | कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून पदवी (Graduation) आवश्यक. | कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून पदवी (Graduation) आवश्यक. |
| वयोमर्यादा (खुला/अनारक्षित प्रवर्ग) | २० ते ३० वर्षे | २० ते २८ वर्षे |
| आरक्षण | सरकारी नियमांनुसार SC/ST (५ वर्षे), OBC (३ वर्षे) इत्यादी प्रवर्गांना वयात सूट दिली जाते. | |
| कॉम्प्युटर ज्ञान | क्लर्क पदासाठी संगणक प्रणालीचे कार्यात्मक ज्ञान (Certificate/Diploma/Degree) आवश्यक असते, किंवा हायस्कूल/कॉलेजमध्ये संगणक एक विषय म्हणून अभ्यासलेला असावा. |
परीक्षा पूर्णपणे ऑनलाईन (Online) पद्धतीने घेतल्या जातात आणि दोन्ही परीक्षांमध्ये नकारात्मक गुण (Negative Marking) असतात. प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ (१/४) गुण वजा केले जातात.
| टप्पा | विभाग (विषय) | प्रश्नांची संख्या | कमाल गुण | वेळ |
| पूर्व परीक्षा (Prelims) | इंग्रजी भाषा | ३० | ३० | २० मिनिटे |
| संख्यात्मक क्षमता (Numerical Ability) | ३५ | ३५ | २० मिनिटे | |
| तर्क क्षमता (Reasoning Ability) | ३५ | ३५ | २० मिनिटे | |
| एकूण | १०० | १०० | ६० मिनिटे | |
| मुख्य परीक्षा (Mains) | सामान्य/आर्थिक जागरूकता (General/Financial Awareness) | ५० | ५० | ३५ मिनिटे |
| सामान्य इंग्रजी (General English) | ४० | ४० | ३५ मिनिटे | |
| तर्क क्षमता आणि संगणक ज्ञान (Reasoning & Computer Aptitude) | ५० | ६० | ४५ मिनिटे | |
| संख्यात्मक क्षमता (Quantitative Aptitude) | ५० | ५० | ४५ मिनिटे | |
| एकूण | १९० | २०० | १६० मिनिटे |
टीप: क्लर्क पदासाठी मुलाखत नसते. मुख्य परीक्षेत मिळालेल्या गुणांवर आधारित अंतिम निवड होते.
| टप्पा | विभाग (विषय) | प्रश्नांची संख्या | कमाल गुण | वेळ |
| पूर्व परीक्षा (Prelims) | इंग्रजी भाषा | ३० | ३० | २० मिनिटे |
| संख्यात्मक क्षमता (Quantitative Aptitude) | ३५ | ३५ | २० मिनिटे | |
| तर्क क्षमता (Reasoning Ability) | ३५ | ३५ | २० मिनिटे | |
| एकूण | १०० | १०० | ६० मिनिटे | |
| मुख्य परीक्षा (Mains) | वस्तुनिष्ठ (Objective) आणि वर्णनात्मक (Descriptive) अशी परीक्षा असते. | |||
| मुलाखत (Interview) | मुख्य परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यावर, उमेदवारांना मुलाखतीसाठी बोलावले जाते. |
IBPS PO परीक्षेमध्ये Prelims, Mains आणि मुलाखत असे तीन टप्पे असतात. अंतिम निवड मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीमध्ये मिळालेल्या एकत्रित गुणांवर आधारित असते.
IBPS परीक्षांमध्ये प्रामुख्याने खालील विषयांचा समावेश असतो:
संख्यात्मक क्षमता/Quantitative Aptitude (गणित): सरळव्याज, चक्रवाढ व्याज, नफा-तोटा, शेकडेवारी, गुणोत्तर-प्रमाण, वेळ आणि काम, डेटा इंटरप्रिटेशन (DI) इत्यादी.
तर्क क्षमता/Reasoning Ability: बैठक व्यवस्था (Seating Arrangement), कोडी (Puzzles), सिलोजिझम (Syllogism), रक्तसंबंध (Blood Relations), असमानता (Inequalities) इत्यादी.
इंग्रजी भाषा/English Language: वाचन आकलन (Reading Comprehension), क्लोज टेस्ट (Cloze Test), व्याकरण, वाक्य सुधारणा (Sentence Improvement) इत्यादी.
सामान्य/आर्थिक जागरूकता (General/Financial Awareness): मागील ६ महिन्यांतील चालू घडामोडी, बँकिंग आणि वित्त क्षेत्राशी संबंधित ज्ञान, सरकारी योजना आणि धोरणे, भारतीय अर्थव्यवस्था.
संगणक ज्ञान (Computer Knowledge): संगणकाची मूलभूत माहिती, हार्डवेअर, सॉफ्टवेअर, नेटवर्किंग, मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस.
आमचे उद्दिष्ट स्पष्ट आहे: महाराष्ट्रातील MPSC, तलाठी भरती, पोलीस भरती, SSC, रेल्वे भरती आणि इतर सर्व सरळसेवा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्याला त्याच्या मातृभाषेत म्हणजेच मराठीमध्ये उच्च दर्जाचे, अचूक आणि अद्ययावत अभ्यास साहित्य एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून देणे.