साप्ताहिक चालू घडामोडी: १ जुलै ते ७ जुलै २०२५

महत्वाचे दिवस (Important Days)

दिनांक	दिवस (Day)	थीम / महत्त्व (Theme / Significance)
१ जुलै	राष्ट्रीय डॉक्टर्स दिवस (National Doctors’ Day)	डॉ. बिधान चंद्र रॉय यांच्या जयंती निमित्त.
१ जुलै	राष्ट्रीय चार्टर्ड अकाउंटंट्स दिवस (National CA Day)	इन्स्टिट्यूट ऑफ चार्टर्ड अकाउंटंट्स ऑफ इंडिया (ICAI) च्या स्थापनेच्या निमित्ताने.
१ जुलै	वस्तू आणि सेवा कर (GST) दिवस	भारतात १ जुलै २०१७ रोजी GST लागू झाला.
६ जुलै	जागतिक झुनोसिस दिवस (World Zoonoses Day)	प्राणी आणि मानव यांच्यात पसरणाऱ्या संसर्गजन्य रोगांबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी.

---

राष्ट्रीय घडामोडी (National Affairs)

1. डिजिटल इंडिया कार्यक्रमाला १० वर्षे पूर्ण
   • घडामोड: १ जुलै २०२५ रोजी भारत सरकारने सुरू केलेल्या ‘डिजिटल इंडिया’ कार्यक्रमाला १० वर्षे पूर्ण झाली.
   • महत्त्व: हा कार्यक्रम २०१५ मध्ये डिजिटल दरी कमी करून तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून नागरिकांना सक्षम करण्यासाठी सुरू करण्यात आला होता.
2. GPS हस्तक्षेपामुळे वाढलेल्या समस्या
   • घडामोड: जागतिक स्तरावर, विशेषतः भारतात (दिल्ली-जम्मू विमान उदाहरण), GPS (Global Positioning System) सिग्नलमध्ये वाढलेल्या हस्तक्षेपामुळे (Interference) नेव्हिगेशनच्या समस्या आणि अपघात वाढल्याचे अहवाल समोर आले.
   • परीक्षाभिमुख: या समस्येवर मात करण्यासाठी भारताच्या नाविक (NavIC) प्रणालीचे महत्त्व वाढते.
3. नवीन PM2.5 प्रदूषणाचे संशोधन
   • घडामोड: भारतातील PM2.5 प्रदूषणापैकी एक तृतीयांश प्रदूषण हे अमोनियम सल्फेटसारख्या दुय्यम प्रदूषकांमुळे (Secondary Pollutants) होत असल्याचे एका नवीन संशोधनातून समोर आले.
   • महत्त्व: अमोनिया (NH₃) आणि सल्फर डायऑक्साइड (SO₂) यांच्या रासायनिक अभिक्रियेतून हे प्रदूषक तयार होतात.
4. राज्यसभेवर खासदारांची नियुक्ती
   • घडामोड: या आठवड्यात राष्ट्रपतींनी राज्यसभेवर (Rajya Sabha) काही नवीन खासदारांची नियुक्ती केली. (नियुक्त व्यक्तीचे नाव आणि त्यांचे क्षेत्र परीक्षेसाठी महत्त्वाचे.)
   • परीक्षाभिमुख: राष्ट्रपती हे कला, साहित्य, विज्ञान आणि समाजसेवा या क्षेत्रांतील १२ सदस्यांना राज्यसभेवर नियुक्त करतात. (अनुच्छेद ८०(३))

आंतरराष्ट्रीय घडामोडी (International Affairs)

1. BRICS परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक
   • घडामोड: रशियामधील (Russia) निझनी नोव्हगोरोड येथे BRICS समूहाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक पार पडली.
   • महत्त्व: या बैठकीत भू-राजकीय आणि आर्थिक सहकार्यावर चर्चा झाली, तसेच BRICS च्या विस्तारावरही लक्ष केंद्रित करण्यात आले.
2. गुलाबी हिऱ्याची दुर्मिळ नोंद
   • घडामोड: अंगोला येथील एका खाणीत ‘द लुलो रोज’ नावाचा १७० कॅरेटचा एक अत्यंत दुर्मिळ गुलाबी रफ हिरा (Pink Rough Diamond) सापडला.
   • परीक्षाभिमुख: याला गेल्या ३०० वर्षांतील सर्वात मोठा गुलाबी हिरा मानले जात आहे.

अर्थव्यवस्था / योजना (Economy / Schemes)

• उत्पादकता सप्ताह (Productivity Week): १ जुलै ते ७ जुलै या दरम्यान भारतातील काही उद्योगांमध्ये ‘उत्पादकता सप्ताह’ साजरा केला गेला, ज्याचा उद्देश उत्पादकता वाढवणे आणि शाश्वत विकासाला प्रोत्साहन देणे हा होता.

विज्ञान आणि तंत्रज्ञान (Science & Technology)

• या आठवड्यात जर ‘निसार’ (NISAR) मोहिम, अपाचे हेलिकॉप्टर किंवा इतर कोणत्याही नवीन क्षेपणास्त्राच्या चाचणीबद्दल मोठी बातमी असेल तर ती नोंद घ्यावी. (या आठवड्यात मोठी बातमी नसेल तर पुढील आठवड्यात तपासणी करावी.)

क्रीडा घडामोडी (Sports Affairs)

• या आठवड्यात कोणत्याही महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय किंवा राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धेचे निकाल (उदा. विम्बल्डन टेनिस स्पर्धेतील सुरुवातीचे सामने) नोंद घेऊन त्यातील भारतीय खेळाडूंच्या कामगिरीकडे लक्ष देणे.