लिपिक टंकलेखक

लिपिक टंकलेखक म्हणजे काय ? लिपिक-टंकलेखक पात्रता काय आहे ? लिपिक टंकलेखक अभ्यासक्रम ? भारती प्रक्रिया कशी आहे? लिपिक-टंकलेखक परीक्षा 2025 कधी होणार ? लिपिक-टंकलेखक भरती प्रक्रिये बद्दल संपूर्ण माहिती घेऊयात. 

१. भरती प्रक्रिया आणि संस्था

हे पद महाराष्ट्र शासनाच्या ‘गट क’ (Group C) संवर्गात मोडते. या पदासाठी भरती महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC), किंवा महाराष्ट्र शासनाच्या इतर निवड समित्या (उदा. जिल्हा निवड समिती, TCS/IBPS पॅटर्न) द्वारे केली जाते.

२. महत्त्वाचे निकष आणि पात्रता (Eligibility)

निकषतपशील
शैक्षणिक पात्रताकोणत्याही शाखेतील पदवी (Graduation) उत्तीर्ण असणे आवश्यक.
टंकलेखन पात्रतामराठी टंकलेखन ३० श.प्र.मि. (WPM) आणि/किंवा इंग्रजी टंकलेखन ४० श.प्र.मि. (WPM) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. (भरतीनुसार दोन्हीपैकी एक किंवा दोन्ही आवश्यक असू शकतात.)
संगणक ज्ञानMS-CIT (महाराष्ट्र राज्य माहिती तंत्रज्ञान परीक्षा) किंवा तत्सम संगणक वापराचे प्रमाणपत्र आवश्यक.
वयोमर्यादासाधारणपणे १८ ते ३८ वर्षे (आरक्षणानुसार वयात सूट दिली जाते).
 

३. निवड प्रक्रिया आणि परीक्षेचे स्वरूप

लिपिक-टंकलेखक भरती प्रक्रिया साधारणपणे दोन टप्प्यांत घेतली जाते:

अ. लेखी परीक्षा (Written Exam) – (CBT)

हा पहिला आणि सर्वात महत्त्वाचा टप्पा असतो, ज्यामध्ये बहुपर्यायी (Objective) प्रश्न विचारले जातात.

विषयप्रश्न आणि गुणांचे स्वरूप (उदाहरणादाखल)
मराठी भाषामराठी व्याकरण, शब्दसंग्रह, म्हणी, वाक्य रचना.
इंग्रजी भाषाGrammar, Vocabulary, Comprehension, Sentence Structure.
सामान्य ज्ञानइतिहास, भूगोल, राज्यशास्त्र, अर्थव्यवस्था, सामान्य विज्ञान, चालू घडामोडी.
सामान्य बुद्धिमत्ता व अंकगणिततर्कशक्ती (Reasoning) आणि संख्यात्मक क्षमता (Quantitative Aptitude).
 

(टीप: परीक्षेतील प्रश्नांची संख्या आणि गुण, तसेच नेमके विषय भरती करणाऱ्या संस्थेनुसार बदलू शकतात, परंतु वरील विषय मूलभूत असतात.)

ब. टंकलेखन कौशल्य चाचणी (Typing Skill Test)

लेखी परीक्षेत उत्तीर्ण झालेल्या उमेदवारांना टंकलेखन चाचणीसाठी बोलावले जाते.

माध्यमकिमान वेग (Speed)
मराठी टंकलेखन३० शब्द प्रति मिनिट (श.प्र.मि. – WPM)
इंग्रजी टंकलेखन४० शब्द प्रति मिनिट (श.प्र.मि. – WPM)
 

(टीप: काही भरतींमध्ये ही चाचणी CBT (Computer Based Typing Test) पद्धतीने घेतली जाते, तर काही ठिकाणी प्रमाणपत्रावर आधारित असते.)


४. नोकरीचे स्वरूप आणि जबाबदाऱ्या (Job Profile)

लिपिक-टंकलेखक म्हणून निवड झालेल्या कर्मचाऱ्यांची कर्तव्ये आणि जबाबदाऱ्या खालीलप्रमाणे असतात:

  • टंकलेखन आणि दस्तऐवज हाताळणी: शासनाचे पत्रव्यवहार, अहवाल, नोटीस, परिपत्रके आणि न्यायालयीन कागदपत्रे टंकित (Type) करणे.

  • नोंदणी आणि फाइल व्यवस्थापन: शासकीय फाइल्स आणि नोंदी व्यवस्थित ठेवणे आणि आवश्यकतेनुसार अधिकाऱ्यांसमोर सादर करणे.

  • डेटा एंट्री: विविध योजना आणि प्रशासकीय माहिती संगणकात भरण्याचे (Data Entry) काम करणे.

  • प्रशासनिक सहाय्य: वरिष्ठ अधिकारी आणि व्यवस्थापकांना त्यांच्या दैनंदिन कार्यालयीन कामात मदत करणे.

  • प्राप्त पत्रव्यवहाराची नोंद: आलेल्या आणि बाहेर जाणाऱ्या पत्रांची नोंद ठेवणे.

५. पगार आणि वेतनश्रेणी (Salary and Pay Scale)

  • लिपिक-टंकलेखक (Clerk-Typist) हे पद साधारणपणे पे-स्केल एस-६ (S-6) मध्ये येते.

  • सध्याच्या सातव्या वेतन आयोगानुसार (7th Pay Commission) यांचा मूळ पगार (Basic Pay) साधारणपणे रु. १९,९००/- ते रु. ६३,२००/- या श्रेणीत असतो.

  • सुरुवातीचा एकूण पगार (भत्ते जोडून – उदा. DA, HRA, TA) निवड झालेल्या शहरावर अवलंबून दरमहा अंदाजे रु. ३५,०००/- ते रु. ४०,०००/- किंवा त्याहून अधिक असू शकतो.

Recent Posts

Populer Posts

Current Affairs