महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल आणि वन विभागामार्फत (Revenue and Forest Department – RFD) तलाठी पदासाठी भरती प्रक्रिया राबवली जाते. तलाठी हे ग्रामीण प्रशासनातील एक महत्त्वाचे पद आहे. ही भरती प्रक्रिया दरवर्षी मोठ्या संख्येने पदवीधर उमेदवारांना सरकारी नोकरीची संधी देते.
तलाठी (ज्याला ‘ग्राम महसूल अधिकारी’ किंवा ‘पटवारी’ असेही म्हणतात) हे पद ग्राम स्तरावर महसूल विभागाचे प्रतिनिधी म्हणून काम करते.
भूमी अभिलेख (Land Records) अद्ययावत ठेवणे:
गाव नमुना ७ (७/१२): जमिनीच्या मालकी हक्काची नोंदणी व अद्ययावत ठेवणे.
गाव नमुना ८ अ: एकूण जमिनीचे क्षेत्रफळ व महसूल नोंदवणे.
फेरफार नोंदी (Mutation Entries) घेऊन त्यांची तपासणी करणे.
महसूल संकलन: शासकीय कर आणि महसूल (Revenue) जमा करणे.
नैसर्गिक आपत्कालीन व्यवस्थापन: पूर, दुष्काळ किंवा इतर आपत्कालीन परिस्थितीत पंचनामे करणे आणि नुकसान भरपाई वाटपात मदत करणे.
शासकीय योजनांची अंमलबजावणी: विविध सरकारी योजना (उदा. शेतकरी कर्जमाफी, पीक विमा) ग्रामीण स्तरावर लागू करण्यास मदत करणे.
प्रशासकीय कामे: जातीचे प्रमाणपत्र, उत्पन्नाचा दाखला, अधिवास (Domicile) प्रमाणपत्रे जारी करण्यासाठी अहवाल सादर करणे.
वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी समन्वय: तहसीलदार, उपविभागीय अधिकारी (SDO) आणि जिल्हाधिकारी यांच्याशी महसूल आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये समन्वय साधणे.
तलाठी पदासाठी सामान्यतः ₹२५,५००/- ते ₹८१,१००/- या वेतन श्रेणीमध्ये (पे स्केल) पगार मिळतो. याव्यतिरिक्त महागाई भत्ता (DA), घरभाडे भत्ता (HRA) आणि इतर शासकीय भत्ते लागू असतात.
तलाठी भरती प्रक्रिया खालील टप्प्यांमध्ये पूर्ण केली जाते:
ही भरती प्रक्रिया ऑनलाइन (Computer Based Test – CBT) पद्धतीने घेतली जाते.
परीक्षा TCS / IBPS सारख्या नामांकित कंपन्यांद्वारे घेतली जाते.
उमेदवारांची निवड प्रामुख्याने या लेखी परीक्षेत मिळालेल्या गुणांवर आधारित असते.
लेखी परीक्षेत उत्तीर्ण झालेल्या उमेदवारांना त्यांच्या मूळ कागदपत्रांच्या पडताळणीसाठी बोलावले जाते.
यात शैक्षणिक पात्रता, जात प्रमाणपत्र, अधिवास, वयाचा पुरावा आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे तपासली जातात.
कागदपत्र पडताळणी यशस्वी झाल्यानंतर, लेखी परीक्षेतील गुणांच्या आधारावर अंतिम निवड यादी (Final Selection List) जाहीर केली जाते.
तलाठी भरती २०२५ साठी अर्ज करण्यासाठी खालील पात्रता निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
पदवी (Graduation): कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून किंवा संस्थेतून कोणत्याही शाखेतील पदवी (Degree) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
संगणक ज्ञान: महाराष्ट्र नागरी सेवा (संगणक हाताळणी) नियम २००८ नुसार MS-CIT प्रमाणपत्र किंवा संगणक वापराचे समान ज्ञान असणे आवश्यक आहे.
भाषेचे ज्ञान: मराठी आणि हिंदी भाषांचे उत्तम ज्ञान असणे अनिवार्य आहे.
वयोमर्यादा श्रेणीनुसार बदलते. अधिकृत जाहिरातीमध्ये अचूक तपशील तपासणे महत्त्वाचे आहे.
| प्रवर्ग | किमान वय | कमाल वय |
| खुला प्रवर्ग (Open) | १८ वर्षे | ३८ वर्षे |
| मागास प्रवर्ग (Reserved) | १८ वर्षे | ४३ वर्षे |
| खेळाडू/दिव्यांग | १८ वर्षे | ४५ वर्षे |
टीप: शासनाच्या नियमांनुसार कमाल वयोमर्यादेत वेळोवेळी बदल होऊ शकतो.
उमेदवार भारताचा नागरिक असणे आवश्यक आहे.
तलाठी भरती २०२५ च्या ऑनलाइन परीक्षेचे स्वरूप खालीलप्रमाणे असते:
| विषय (Subjects) | प्रश्नांची संख्या (No. of Questions) | गुण (Marks) | कालावधी (Duration) |
| मराठी भाषा | २५ | ५० | १२० मिनिटे (२ तास) |
| इंग्रजी भाषा | २५ | ५० | |
| सामान्य ज्ञान (General Knowledge) | २५ | ५० | |
| बौद्धिक चाचणी आणि अंकगणित (Reasoning & Aptitude) | २५ | ५० | |
| एकूण | १०० | २०० | २ तास |
प्रश्न प्रकार: सर्व प्रश्न बहुपर्यायी (Multiple Choice Questions – MCQs) स्वरूपाचे असतात.
गुण: प्रत्येक प्रश्नाला २ गुण असतात.
नकारात्मक गुणांकन (Negative Marking): या परीक्षेत नकारात्मक गुणांकन नसते (प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी गुण कापले जात नाहीत).
परीक्षेचा दर्जा: मराठी आणि इंग्रजी विषयांचा दर्जा दहावी (SSC) स्तराचा, तर इतर विषयांचा दर्जा पदवी (Degree) स्तराचा असतो.
१. मराठी भाषा
व्याकरण (संधी, समास, प्रयोग)
शब्दसंग्रह (समानार्थी, विरुद्धार्थी शब्द)
वाक्यरचना
मराठी भाषेचे सामान्य ज्ञान
२. इंग्रजी भाषा
Grammar (Tenses, Articles, Prepositions)
Vocabulary (Synonyms, Antonyms)
Sentence Structure
Idioms and Phrases (वाक्प्रचार)
३. सामान्य ज्ञान
महाराष्ट्राचा इतिहास, भूगोल, अर्थव्यवस्था आणि राज्यव्यवस्था.
भारताचा इतिहास आणि भूगोल
सामान्य विज्ञान (General Science)
चालू घडामोडी (Current Affairs) आणि क्रीडा
माहिती आणि तंत्रज्ञान (Information Technology)
४. बौद्धिक चाचणी आणि अंकगणित
बुद्धिमत्ता (अंकमालिका, अक्षरमालिका, सांकेतिक भाषा)
अंकगणित (शेकडेवारी, गुणोत्तर व प्रमाण, नफा तोटा, काळ-काम-वेग, सरासरी)
तर्कक्षमता (Logical Reasoning)
तलाठी भरती २०२५ ची अधिकृत जाहिरात अद्याप प्रसिद्ध झालेली नाही. मात्र, मागील भरती प्रक्रिया आणि संभाव्य रिक्त जागा लक्षात घेता खालील अंदाजित वेळापत्रक अपेक्षित आहे:
| टप्पा (Stage) | अंदाजित महिना |
| अधिकृत जाहिरात प्रसिद्धी | लवकरच (नोव्हेंबर/डिसेंबर २०२५ अपेक्षित) |
| ऑनलाइन अर्ज भरणे | जाहिरात प्रसिद्ध झाल्यावर लगेच |
| परीक्षा शुल्क भरणे | ऑनलाइन अर्ज प्रक्रियेच्या शेवटच्या दिवसापर्यंत |
| प्रवेशपत्र (Hall Ticket) उपलब्ध | परीक्षेच्या ७-१० दिवस आधी |
| ऑनलाइन परीक्षा (CBT) | जाहिरात आल्यानंतर १-२ महिन्यांत |
| निकाल जाहीर | परीक्षा झाल्यावर साधारणपणे १ महिन्यात |
टीप: हे वेळापत्रक केवळ अंदाजित आहे. उमेदवारांनी भरती प्रक्रियेतील अचूक तारखांसाठी महाराष्ट्र महसूल विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटला नियमितपणे भेट द्यावी.
आमचे उद्दिष्ट स्पष्ट आहे: महाराष्ट्रातील MPSC, तलाठी भरती, पोलीस भरती, SSC, रेल्वे भरती आणि इतर सर्व सरळसेवा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्याला त्याच्या मातृभाषेत म्हणजेच मराठीमध्ये उच्च दर्जाचे, अचूक आणि अद्ययावत अभ्यास साहित्य एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून देणे.